Pergi ke kandungan

Puteaux

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Puteaux
Komun
Pulau Puteaux di Sungai Seine, dengan bangunan La Défense di latar belakang
Pulau Puteaux di Sungai Seine, dengan bangunan La Défense di latar belakang
Jata bagi Puteaux
Jata
Map
Peta interaktif bagi Puteaux
Koordinat: 48°53′06″U 2°14′20″T / 48.88500°U 2.23889°T / 48.88500; 2.23889
NegaraPerancis
WilayahÎle-de-France
JabatanHauts-de-Seine
ArondisemenNanterre
Pihak berkuasa antara komunMétropole du Grand Paris
Pertubuhan awam wilayahParis Ouest La Défense
Kerajaan
 • Datuk bandarJoëlle Ceccaldi-Raynaud[1]
 • Penggal2026–2032
Keluasan
 • Jumlah
3.19 km2 (1.23 batu persegi)
Highest elevation
78 m (256 ft)
Lowest elevation
29 m (95 ft)
Penduduk
 (2023)[2]
 • Jumlah
44,002
 • Kepadatan13,793.7/km2 (35,726/batu persegi)
Zon waktuUTC+1 (CET)
 • Musim panas (WMP)UTC+2 (CEST)
Poskod
92800
Kod INSEE92062
Nama pendudukPutéolien (lelaki), Putéolienne (perempuan)
Tapak sesawangwww.puteaux.fr

Puteaux ialah sebuah komun di jabatan Hauts-de-Seine, dalam wilayah Île-de-France, di pinggir barat Paris. Komun ini terletak di tebing kiri Sungai Seine, kira-kira dua kilometer dari sempadan pentadbiran Paris. Puteaux tergolong dalam Arondisemen Nanterre, Métropole du Grand Paris dan pertubuhan awam wilayah Paris Ouest La Défense.[3][4]

Sebahagian penting kawasan perniagaan La Défense, termasuk kawasan sekitar Grande Arche dan CNIT, terletak dalam Puteaux. Walau bagaimanapun, La Défense tidak bersamaan dengan komun Puteaux. Teras kawasan perniagaan itu turut merangkumi Courbevoie, manakala wilayah pembangunan yang lebih luas meliputi sektor di Nanterre dan La Garenne-Colombes.[5]

Puteaux mempunyai 44,002 orang penduduk pada 2023 dalam kawasan seluas 3.19 kilometer persegi, menghasilkan kepadatan penduduk sekitar 13,794 orang bagi setiap kilometer persegi.[2] Petempatan yang pada asalnya bergantung pada Suresnes ini berkembang menjadi pusat perindustrian pada abad ke-19 setelah pembukaan kilang, landasan kereta api dan perusahaan automotif. Penutupan kilang pada separuh kedua abad ke-20 serta pembangunan La Défense kemudiannya mengubah ekonomi komun kepada kegiatan berasaskan pejabat dan perkhidmatan. Warisannya merangkumi Église Notre-Dame-de-la-Pitié, dewan bandar antara perang, tapak sejarah perindustrian dan hubungannya dengan kumpulan pelukis Section d'Or.

Geografi

[sunting | sunting sumber]

Lokasi dan bentuk muka bumi

[sunting | sunting sumber]
Pulau Puteaux di Sungai Seine

Puteaux terletak di bahagian barat kawasan pinggir bandar dalaman Paris. Komun ini bersempadan dengan Courbevoie di utara, Nanterre di barat dan Suresnes di selatan. Sungai Seine membentuk sempadan timurnya. Neuilly-sur-Seine dan sebahagian daripada Bois de Boulogne terletak di seberang sungai.

Wilayah komun merangkumi kawasan tanah besar di tebing kiri Seine serta sebahagian daripada pulau memanjang di tengah sungai yang dikenali sebagai Pulau Puteaux. Pulau tersebut digunakan terutamanya untuk kemudahan sukan, kawasan lapang dan kegiatan rekreasi. Bahagian utara pulau moden itu bersambung dengan bekas Île du Pont yang terletak dalam Neuilly-sur-Seine.

Bentuk muka bumi Puteaux meningkat secara beransur-ansur dari tebing Seine ke kawasan yang lebih tinggi di Bergères. Ketinggiannya berada antara 29 meter di kawasan dermaga dengan 78 meter berhampiran bulatan Bergères.[6]

Bentuk bandar dan guna tanah

[sunting | sunting sumber]

Puteaux ialah komun yang hampir dibangunkan sepenuhnya. Kawasan kediaman lama tertumpu di Vieux-Puteaux, pusat bandar, République dan kawasan lereng di bahagian barat, manakala bangunan pejabat, pusat beli-belah, kemudahan pengangkutan dan perumahan bertingkat La Défense mendominasi bahagian timur laut komun.

Majlis perbandaran menggunakan beberapa sektor kejiranan bagi perundingan tempatan, antaranya Moulin, Bergères, Lorilleux, Rosiers, Boieldieu-La Défense, Centre-ville, Pressensé-Rives-de-Seine, Vieux-Puteaux, Front-de-Seine-Bellini, République, Colline dan Pulau Puteaux. Sektor tersebut digunakan bagi penyertaan penduduk dan bukan unit pentadbiran yang berasingan.[7]

Salah satu projek pembangunan semula utama ialah ÉcoQuartier des Bergères, yang dimulakan pada 2016 di sekitar bulatan Bergères dan jalan jabatan D913. Projek tersebut merangkumi pembinaan perumahan, kedai, kemudahan awam dan taman, serta penyusunan semula jalan utama yang sebelum ini memisahkan kawasan kejiranan di kedua-dua sisinya.[8]

La Défense mempunyai bentuk bandar yang berbeza daripada kawasan kediaman Puteaux. Sebahagian besar ruang awamnya dibina di atas pelantar pejalan kaki, manakala jalan raya, landasan kereta api dan kemudahan teknikal ditempatkan pada tingkat yang lebih rendah. Boulevard Patrick-Devedjian mengelilingi kawasan perniagaan dan secara sejarah membentuk pemisah fizikal antara La Défense dengan kawasan kejiranan Puteaux dan Courbevoie.[9]

Iklim dan risiko alam sekitar

[sunting | sunting sumber]

Puteaux mengalami iklim lautan terubah suai yang lazim di Lembangan Paris. Iklim ini dicirikan oleh musim sejuk yang sederhana, musim panas sederhana hingga panas dan hujan yang tersebar sepanjang tahun. Kedudukan komun dalam kawasan bandar Paris turut menyumbang kepada kesan pulau haba bandar, khususnya di kawasan yang mempunyai bangunan dan permukaan berturap yang padat.[10]

Kawasan rendah di sepanjang Seine dan sebahagian Pulau Puteaux terdedah kepada risiko banjir. Puteaux ialah salah satu daripada 18 komun di Hauts-de-Seine yang diliputi oleh rancangan pencegahan risiko banjir Sungai Seine. Peraturan tersebut mengehadkan atau menetapkan syarat terhadap pembangunan di zon yang mungkin ditenggelami air.[11]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Penemuan syiling emas yang dikaitkan dengan kaum Parisii menunjukkan kegiatan manusia di kawasan Puteaux sejak zaman purba. Walau bagaimanapun, sejarah petempatan yang didokumentasikan bermula pada 1148, apabila Suger dari Biara Saint-Denis menandatangani piagam yang menyebut kampung tersebut dengan nama Putiauz.[12]

Puteaux pada mulanya bergantung pada kariah Suresnes. Penduduk memperoleh kebenaran untuk membina sebuah gereja kecil pada 1509, tetapi bangunan itu pada mulanya tidak dibenarkan menjadi gereja kariah. Gereja tersebut menjadi cawangan kariah Suresnes pada 1596 sebelum Puteaux memperoleh kariahnya sendiri pada 1717.[12]

Pada abad ke-17 dan ke-18, beberapa keluarga bangsawan dan borjuis Paris membina kediaman persinggahan di tebing Seine dan Pulau Puteaux. Sebahagian besar penduduk tempatan pula bekerja dalam penanaman anggur, pencucian kain, pencelupan dan kegiatan yang bergantung pada sungai. Selepas Revolusi Perancis, kariah Puteaux digantikan oleh sebuah komun. Pilihan raya perbandaran pertama diadakan pada 7 Februari 1790 dan Guillaume Nezot menjadi datuk bandar pertamanya.[12]

Perindustrian bermula pada awal abad ke-19. Syarikat Lorilleux membuka kilang dakwat percetakan di bukit Chantecoq pada 1824. Pembukaan landasan kereta api Paris–Versailles yang berhenti di Puteaux pada 1839 meningkatkan perhubungan dengan ibu negara dan menggalakkan pembukaan kilang baharu.[12]

Pada separuh kedua abad ke-19, dermaga Seine menjadi kawasan perindustrian utama. Arsenal Puteaux dibuka pada 1866, disusuli perusahaan tekstil, logam, elektrik, mekanikal, automotif dan penerbangan. Antara syarikat terpenting yang beroperasi di komun ini ialah De Dion-Bouton, UNIC, Morane-Saulnier, Jaz dan Osram.[13]

Pada 1883, patung La Défense de Paris karya Louis-Ernest Barrias didirikan bagi memperingati pertahanan Paris semasa Perang Perancis-Prusia. Nama kawasan La Défense kemudiannya diambil daripada monumen tersebut.[14]

Peranan perindustrian Puteaux mula berkurang selepas pertengahan abad ke-20. Tapak Arsenal, De Dion-Bouton dan Jaz ditutup atau dirobohkan pada 1960-an, manakala kilang Lorilleux ditutup pada 1980-an. Pada masa yang sama, pembangunan La Défense mewujudkan bilangan pekerjaan pejabat yang semakin besar dan mempercepat peralihan ekonomi komun kepada sektor perkhidmatan.[13]

Pembangunan kawasan perniagaan moden bermula dengan pembinaan CNIT dan penubuhan Établissement public pour l'aménagement de la région de la Défense pada 1958. Pelan pembangunan seterusnya menghasilkan pelantar pejalan kaki, bangunan pejabat tinggi, perumahan dan rangkaian pengangkutan bersepadu. Grande Arche dirasmikan pada 1989 sebagai salah satu mercu tanda utama paksi bersejarah Paris.[15]

Politik dan pentadbiran

[sunting | sunting sumber]

Kedudukan pentadbiran

[sunting | sunting sumber]

Puteaux terletak dalam jabatan Hauts-de-Seine dan Arondisemen Nanterre. Bagi pilihan raya jabatan, seluruh komun termasuk dalam Kanton Courbevoie-2. Kanton tersebut ialah kawasan pilihan raya bagi memilih anggota majlis jabatan dan bukan tingkat pentadbiran wilayah yang setara dengan komun, arondisemen atau jabatan.[3][4]

Sejak 2016, Puteaux menjadi anggota Métropole du Grand Paris. Komun ini turut menganggotai pertubuhan awam wilayah Paris Ouest La Défense, yang menjalankan tanggungjawab antara komun dalam bidang seperti pembangunan ekonomi, perancangan bandar, perumahan, pengurusan sisa dan dasar alam sekitar.[4]

Pengurusan dan pembangunan kawasan perniagaan La Défense dijalankan oleh Paris La Défense, sebuah pertubuhan awam tempatan yang berasingan daripada majlis perbandaran Puteaux. Pertubuhan tersebut menyatukan fungsi pembangunan, pengurusan ruang awam, penyelenggaraan dan promosi wilayah La Défense.[16]

Pentadbiran perbandaran

[sunting | sunting sumber]

Majlis perbandaran Puteaux mempunyai 43 orang anggota. Dalam pilihan raya perbandaran pada 15 Mac 2026, senarai Puteaux au coeur yang diketuai Joëlle Ceccaldi-Raynaud memperoleh 72.35 peratus undi sah dan 38 daripada 43 kerusi. Pilihan raya tersebut diselesaikan pada pusingan pertama.[17]

Ceccaldi-Raynaud kemudiannya dipilih semula sebagai datuk bandar oleh majlis perbandaran pada 20 Mac 2026 bagi penggal 2026–2032.[1]

Keputusan pilihan raya perbandaran Puteaux 2026[17]
Senarai Ketua senarai Undi Peratus undi sah Kerusi
Puteaux au coeur Joëlle Ceccaldi-Raynaud 13,449 72.35% 38
Mieux Vivre Puteaux Brice Loe Mie 2,601 13.99% 3
Puteaux à Gauche Abdel-Rahman Talhadjt 1,427 7.68% 1
Au Centre Citoyens Bouchra Sirsalane 1,112 5.98% 1

Hubungan antarabangsa

[sunting | sunting sumber]

Puteaux menjalinkan hubungan bandar kembar rasmi dengan Offenbach am Main di Jerman, Mödling di Austria, Esch-sur-Alzette di Luxembourg, Zemun di Serbia dan Velletri di Itali. Kebanyakan hubungan tersebut diwujudkan pada 1950-an sebagai sebahagian usaha perdamaian dan kerjasama antara bandar Eropah selepas Perang Dunia Kedua.[18]

Majlis perbandaran turut menandatangani perjanjian persahabatan yang kurang formal dengan beberapa bandar lain. Perjanjian tersebut dibezakan daripada hubungan bandar kembar rasmi.

Penduduk

[sunting | sunting sumber]

Pertumbuhan penduduk Puteaux berkait rapat dengan perindustrian dan peluasan kawasan bandar Paris. Kampung yang pada asalnya berasaskan pertanian dan kegiatan sungai itu menerima kemasukan pekerja yang besar selepas pembukaan kilang dan landasan kereta api pada abad ke-19. Pembinaan perumahan dan pejabat La Défense seterusnya mengubah taburan penduduk dan guna tanah dalam komun.

Penduduk perbandaran yang sah bagi 2023 ialah 44,002 orang.[2] Dengan keluasan 3.19 kilometer persegi, kepadatan penduduknya ialah kira-kira 13,794 orang bagi setiap kilometer persegi. Angka tersebut hanya merujuk kepada penduduk dalam sempadan komun dan tidak boleh disamakan dengan penduduk La Défense, unit bandar Paris, kawasan tarikan Paris atau Métropole du Grand Paris.

Antara 2017 dengan 2023, jumlah penduduk Puteaux berkurang pada kadar purata 0.2 peratus setahun. Lebihan kelahiran berbanding kematian menyumbang pertumbuhan purata 1.0 peratus setahun, tetapi diimbangi oleh imbangan perpindahan penduduk yang negatif sebanyak 1.2 peratus setahun.[19]

Pada 2023, INSEE merekodkan 26,464 buah kediaman di Puteaux. Sebanyak 82.3 peratus daripadanya merupakan kediaman utama, 8.0 peratus kediaman kedua atau kediaman sekali-sekala dan 9.7 peratus tidak diduduki. Isi rumah yang memiliki kediaman utama sendiri merangkumi 38.4 peratus daripada jumlah isi rumah.[19]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]

Ekonomi Puteaux berubah daripada kegiatan perindustrian kepada sektor perkhidmatan pada separuh kedua abad ke-20. La Défense kini menjadi sumber utama pekerjaan dalam komun, khususnya dalam kewangan, insurans, perundingan, teknologi maklumat, tenaga, telekomunikasi, perdagangan dan pengurusan korporat. Kawasan kediaman lama Puteaux pula mempunyai kegiatan perdagangan dan perkhidmatan tempatan berskala lebih kecil.

Pada 2023, INSEE merekodkan 91,510 pekerjaan yang terletak dalam Puteaux. Jumlah ini melebihi dua kali jumlah penduduk komun, mencerminkan kedudukannya sebagai pusat pekerjaan metropolitan yang menerima pekerja dari kawasan lain. Sebanyak 93.7 peratus daripada pekerjaan tersebut ialah pekerjaan bergaji.[19]

Dalam kalangan penduduk berumur 15 hingga 64 tahun, kadar penyertaan tenaga kerja ialah 83.8 peratus dan kadar pengangguran mengikut takrif banci ialah 10.0 peratus pada 2023.[19]

Pada akhir 2024, terdapat 2,976 pertubuhan majikan yang aktif di Puteaux. Perdagangan, pengangkutan dan pelbagai perkhidmatan pasaran merangkumi 84.9 peratus daripadanya. Pentadbiran awam, pendidikan, kesihatan dan perkhidmatan sosial merangkumi 8.2 peratus, pembinaan 3.7 peratus dan industri 3.2 peratus.[19]

Kemudahan awam

[sunting | sunting sumber]

Pendidikan

[sunting | sunting sumber]

Puteaux berada dalam lingkungan Akademi Versailles. Pendidikan menengah awam disediakan antaranya oleh Collège Les Bouvets, Collège Maréchal-Leclerc, Lycée général et technologique L'Agora dan Lycée des métiers Lucien-Voilin.[20]

Lycée L'Agora menyediakan pendidikan umum dan teknologi, manakala Lycée Lucien-Voilin ialah sekolah vokasional yang turut menawarkan beberapa program pendidikan tinggi teknikal. Komun ini tidak mempunyai universiti awam utama, tetapi bahagian La Défense dalam Puteaux menempatkan atau berdekatan dengan beberapa institusi pendidikan tinggi dan pusat latihan swasta.

Sukan

[sunting | sunting sumber]

Pulau Puteaux membentuk pusat utama kemudahan sukan dan rekreasi komun. Palais des Sports menempatkan kolam renang dan ruang sukan tertutup, manakala kawasan pulau yang lain digunakan untuk bola sepak, ragbi, tenis, olahraga dan kegiatan luar.[21]

Pulau tersebut juga mempunyai taman dan laluan pejalan kaki di sepanjang Seine. Kemudahan ini digunakan terutamanya oleh sekolah, persatuan sukan dan penduduk tempatan dan tidak merupakan kawasan pentadbiran yang berasingan daripada komun.

Pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
La Défense dilihat dari stesen Puteaux

Puteaux mempunyai dua pusat pengangkutan kereta api utama, iaitu stesen Puteaux dan kompleks stesen La Défense.

Stesen Puteaux menyediakan perkhidmatan Transilien laluan L dan U. Laluan L menghubungkannya dengan Paris-Saint-Lazare, La Défense, Saint-Cloud dan kawasan pinggir bandar barat, manakala laluan U beroperasi antara La Défense dan La Verrière. Stesen ini juga menyediakan pertukaran dengan Trem T2.[22][23]

Trem T2 melalui Puteaux dalam arah utara ke Pont de Bezons dan arah selatan ke Porte de Versailles. Selain stesen Puteaux, laluan itu berhenti di La Défense dan menghubungkan komun dengan Suresnes, Saint-Cloud, Courbevoie dan kawasan di sepanjang tebing barat Seine.[24]

Kompleks La Défense–Grande Arche, yang mempunyai alamat pos di Puteaux, menyediakan pertukaran antara RER A, RER E, Métro laluan 1, Transilien laluan L dan U serta Trem T2.[25] Walaupun kompleks ini terletak dalam Puteaux, kawasan pengangkutan dan perniagaan La Défense secara keseluruhan merentasi sempadan komun.

Sebuah stesen bagi bahagian barat Laluan 15 Grand Paris Express sedang dibina di La Défense. Pintu masuknya akan menghubungkan kawasan Rose de Cherbourg di Puteaux dengan kompleks pertukaran sedia ada.[26]

Rangkaian jalan utama termasuk D913 di Bergères, Boulevard Richard-Wallace, Boulevard Patrick-Devedjian yang mengelilingi La Défense dan sambungan ke lebuh raya A14. Pont de Puteaux menghubungkan tanah besar komun dengan Pulau Puteaux dan tebing kanan Seine. Laluan bas melengkapkan perkhidmatan kereta api dan trem, tetapi tidak membentuk rangkaian perbandaran yang berasingan.

Kebudayaan dan warisan

[sunting | sunting sumber]
Église Notre-Dame-de-la-Pitié

Église Notre-Dame-de-la-Pitié, yang turut dikenali sebagai vieille église, ialah bangunan keagamaan tertua di Puteaux. Pembinaannya bermula pada akhir abad ke-15 dan awal abad ke-16 selepas penduduk mendapat kebenaran mendirikan sebuah gereja kecil pada 1509. Seluruh bangunan diklasifikasikan sebagai monumen bersejarah pada 2 April 1975.[27]

Dewan bandar Puteaux dibina antara 1930 dengan 1934 berdasarkan reka bentuk Jean dan Édouard Niermans. Kompleks tersebut bukan sahaja menempatkan pejabat perbandaran, tetapi pada asalnya turut merangkumi pejabat pos, perbendaharaan, mahkamah, balai bomba dan garaj perbandaran. Hiasannya melibatkan pengarca Alfred Janniot, pekerja logam Raymond Subes serta pelukis Louis Bouquet dan Pierre Dionisi. Bangunan itu direkodkan dalam Inventori Umum Warisan Budaya Perancis, tetapi tidak diklasifikasikan sebagai monumen bersejarah.[28]

Puteaux turut mempunyai warisan seni moden yang berkait dengan kumpulan Section d'Or. Pelukis dan pengukir seperti Jacques Villon, Raymond Duchamp-Villon, Marcel Duchamp dan František Kupka bertemu atau berkarya di sekitar studio Villon di rue Lemaître pada awal abad ke-20. Nama Groupe de Puteaux kemudiannya digunakan bagi merujuk kepada rangkaian seniman yang terlibat dalam perkembangan Kubisme dan seni abstrak tersebut.[29]

Warisan perindustrian komun didokumentasikan oleh arkib perbandaran dan ruang pameran seperti Atelier Gaston Garino, yang memberi tumpuan kepada sejarah De Dion-Bouton, serta Maison de la Mémoire. Tinggalan kilang Lorilleux dan sejarah percetakan pula ditafsirkan melalui Maison Lorilleux dan kawasan Moulin.[30]

Bahagian Puteaux di La Défense mempunyai warisan seni bina kontemporari yang merangkumi CNIT, Grande Arche, bangunan pejabat tinggi, pelantar pejalan kaki dan sebahagian koleksi seni awam La Défense. Warisan tersebut mencerminkan peralihan Puteaux daripada bandar perindustrian kepada pusat perkhidmatan dan perniagaan metropolitan.[5]

Tokoh berkaitan

[sunting | sunting sumber]
  • Jacques Villon (1875–1963), pelukis dan pengukir cetak yang mempunyai studio di Puteaux dan menjadi tokoh utama Groupe de Puteaux.
  • František Kupka (1871–1957), pelukis kelahiran Bohemia yang tinggal dan berkarya di Puteaux serta terlibat dengan Section d'Or.
  • Raymond Duchamp-Villon (1876–1918), pengukir dan anggota Groupe de Puteaux.
  • Arletty (1898–1992), pelakon dan penyanyi yang tinggal di Puteaux pada sebahagian zaman kanak-kanaknya.[31]

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 "Joëlle Ceccaldi-Raynaud reconduite dans ses fonctions de maire" (PDF). Puteaux Infos (dalam bahasa Perancis). Ville de Puteaux. April 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  2. 1 2 3 "Populations de référence 2023: commune de Puteaux". Institut national de la statistique et des études économiques (dalam bahasa Perancis). 29 Disember 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  3. 1 2 "Commune de Puteaux (92062)". Institut national de la statistique et des études économiques (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  4. 1 2 3 "Puteaux, commune 92062". Base nationale sur l'intercommunalité et autres collectivités (dalam bahasa Perancis). Kementerian Dalam Negeri Perancis. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  5. 1 2 "Tours et bâtiments". Paris La Défense (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  6. ↑ "Rapport sur le développement durable 2021–2022" (PDF). Ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  7. ↑ "Vie des quartiers". Ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  8. ↑ "ÉcoQuartier des Bergères". Ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  9. ↑ "Boulevard Patrick-Devedjian". Paris La Défense (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  10. ↑ "Le climat en France métropolitaine". Météo-France (dalam bahasa Perancis). 22 September 2023. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  11. ↑ "Risque inondation dans les Hauts-de-Seine". Préfecture des Hauts-de-Seine (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  12. 1 2 3 4 "Une brève histoire de la ville". Archives de la ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). 8 Julai 2020. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  13. 1 2 "Une histoire industrielle". Archives de la ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). 16 Julai 2020. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  14. ↑ "La Défense de Paris". Paris La Défense (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  15. ↑ "Le quartier et son histoire". Paris La Défense (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  16. ↑ "Qui sommes-nous?". Paris La Défense (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  17. 1 2 "Résultats des élections municipales 2026 à Puteaux". Kementerian Dalam Negeri Perancis (dalam bahasa Perancis). 15 Mac 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  18. ↑ "Jumelage et pactes d'amitié". Ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  19. 1 2 3 4 5 "Comparateur de territoires: commune de Puteaux". Institut national de la statistique et des études économiques (dalam bahasa Perancis). 9 Julai 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  20. ↑ "Établissements de la commune de Puteaux". Académie de Versailles (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  21. ↑ "Palais des Sports". Ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  22. ↑ "Ligne L". Transilien SNCF Voyageurs (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  23. ↑ "Ligne U". Transilien SNCF Voyageurs (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  24. ↑ "Ligne Tramway T2". RATP (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  25. ↑ "Station La Défense (Grande Arche)". RATP (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  26. ↑ "La gare La Défense". Grand Paris Express (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  27. ↑ "Église Notre-Dame-de-la-Pitié". Plateforme ouverte du patrimoine (dalam bahasa Perancis). Kementerian Kebudayaan Perancis. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  28. ↑ "Hôtel de ville de Puteaux". Plateforme ouverte du patrimoine (dalam bahasa Perancis). Kementerian Kebudayaan Perancis. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  29. ↑ "Section d'Or". Archives de la ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  30. ↑ "Musées de Puteaux". Archives de la ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  31. ↑ "Des artistes à Puteaux". Ville de Puteaux (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 24 Julai 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Puteaux&oldid=6910202"