Jump to content

4G

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

4G (անգլ.՝ fourth generation՝ չորրորդ սերունդ)՝ բջջային կապի սերունդ աճող պահանջարկով։ Չորրորդ սերնդին ընդունված է վերագրել հեռանկարային տեխնոլոգիաներ, որոնք թույլ են տալիս իրականություն դարձնել տվյալների փոխանցման բարձր արագություն, զարգացնելով 100 Մբիթ/վ արագություն շարժական(բարձր շարժունությամբ) և 1 Գբիթ/վ հաստատուն բաժանորդագրությամբ(ցածր շարժունությամբ)

LTE Advanced (LTE-A) տեխնոլոգիան և WiMAX 2 (WMAN-Advanced, IEEE 802.16m) (չի պահանջում SIM-card) 2012 թվականի Ժնևում կայացած հեռահաղորդակցության միջազգային համաժողովում պաշտոնապես համարվեցին անլար կապի՝ 4G (IMT-Advanced) սերունդի ստանդարտներ։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կապի ցանկացած սերնդի առանձնահատկությունները, ինչպես օրինակ, վերաբերվում էին ծառայության հիմնարար բնույթին՝ փոխանցման տեխնոլոգիաների անհամատեղելիությանը, ավելի բարձր առավելագույն բիթերի քանակով, թողունակության ավելի լայն ալիքով, արտահայտվում է միավոր հաճախականությամբ՝Հց (Հերց), ինչպես նաև միաժամանակ մի քանի տվյալների փոխանցման բարձր հզորությամբ (սպետկորային արդյունավետության ավելի բարձր համակարգով, որը չափվում է բիթ/վ/Հց/հատված)։

Բջջային կապի նոր սերունդները սկսեցին զարգանալ գործնականորեն տաս տարին մեկ այն պահից սկսած, երբ կատարվեց անցում առաջին սերնդի անալոգային բջջային ցանցից(1G) 1970-ական թվականներին և (2G) թվային ցանցին 1980-ական թվականներին։ Զարգացումներից մինչ իրական ներդրում պահանջվեց բավական երկար ժամանակ (օրինակ 1G ցանցը ներդրվել է 1984 թվականին, իսկ 2G ցանցը՝ 1991 թվականին)։ 1990-ական թվականներին սկսեցին զարգացնել 3G ցանցը, որը հիմնված էր CDMA համակարգի վրա․ այն ներդրվել է միայն 2000-ական թվականներին (Ռուսաստանում՝ 2002 թվականին[1])։ 4G սերնդի ցանցերը, հիմնված IP արձանագրությանռուս.՝ протокол վրա, սկսեցին զարգացվել 2000 թվականին և ներդրվեցին մի շարք երկրներում 2010 թվականին։

2000 թվականին, երբ 3G երրորդ սերնդի ցանցի հիմնադրումն էր ընթանում, անհատական համակարգիչներ(PC) արտադրող Hewlett-Packard ընկերությունը և ճապոնական հսկա՝ բջջային կապի հիմնադիր NTT DoCoMo ընկերությունը հայտարարեցին համատեղ արվող հետազոտությունների մասին՝ ուղղված մուլտիմեդիա տվյալների փոխանցման չորրորդ սերնդի անլար կապի տեխնոլոգիաների զարգացմանը[2]։ Բացի այդ, հետազոտություններ էին անում նաև Ericsson ընկերությունը և AT&T ընկերությունը Nortel Networks ընկերության հետ համատեղ։ Ավելի ուշ հայտնվեց իրականացման համար առավել հարմար երկու նոր ստանդարտ՝ LTE и WiMAX, որոնք IMT-Advanced ընկերության կարծիքով բերեցին կապի զարգացման նոր շրջան[3][4]։

LTE

LTE ստանդարտը մշակվել է 3GPP (The 3rd Generation Partnership Project) շրջանակներում, որպես CDMA և UMTS շարունակություն և սկզբնականում շրջանում բջջային կապի չորրորդ սերնդի ցանցին չէր վերաբերվում[5]։ Հեռահաղորդակցման միջազգային միությունը, որպես անլար կապի չորրորդ սերնդի ցանցի պահանջների պատասխանատու, կապի ստանդարտ ընտրեց LTE — LTE Advanced-ի տասներորդ թողարկումը, որն առաջին անգամ ներկայացվել էր NTT DoCoMo ճապոնական ընկե��ության կողմից։ Քանի որ այդ ստանդարտը կարող էր օգտագործվել առկա բջջային կապում, այն տարածված դարձավ բջջային կապի օպերատորների համար։ 2008 թվականի ապրիլին Nokia ընկերությունը ստացավ Sony Ericsson և NEC աջակցությունը LTE ստանդարտի զարգացման և WiMAX ստանդարտի հետ մրցակցության մեջ մտնելու համար[6][7]։ Նույն տարում Analysys Mason վերլուծական ընկերությունը կանխատեսեց բջջային կապի պահանջարկի ավելի բարձր աճ LTE ստանդարտով, քան WiMAX ստանդարտով[8]։

LTE ստանդարտի առաջին կոմերցիոն ցանցը գործարկվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 14-ին շվեյցարական հեռահաղորդակցման TeliaSonera ընկերությունը Ericsson ընկերության հետ համատեղ Ստոկհոլմ և Օսլո քաղաքներում[9]։

WiMAX

WiMAX ստանդարտը (կամ IEEE 802.16) զարգացվում է 2001 հունիսին ստեղծված WiMAX Forum կազմակերպության կողմից և համարվում է Wi-Fi անլար ստանդարտի շարունակությունը, կապի այլընտրանքային գծերից և DSL[10]։ WiMAX ստանդարտը ունի բազում տարբերակներ, բայց սկզբունքորեն այն բաժանվում է ֆիքսված WiMAX (դասակարգում IEEE 802.16d, փոխվել է IEEE 802.16-2004, հաստատվել է 2004 թվականին) և բջջային WiMAX (դասակարգում IEEE 802.16e, առավել հայտնի է որպես IEEE 802.16-2005, որը հաստատվել է 2005 թվականին)։ Ստանդարտների անվանումից պարզ է, որ ֆիքսված WiMAX ստանդարտը ծառայություններ է մատուցում միայն «հաստատուն» բաժանորդները համապատասխան սարքավորումների տեղադրումից և ամրացումից հետո, իսկ բջջային WiMAX ստանդարտը հնարավորություն է ընձեռում օգտագործողին միացումը,շարժվելով այնպիսի ծածկույթով գոտում, որում զարգացնում են մինչև 115 կմ/ժ։ WiMAX ստանդարտի առավելությունը դրա «ավելի վաղ» կոմերցիոն շահագործումն է LTE ստանդարտի հետ համեմատած։ Ներկայումս այն կազմակերպությունները, որոնք WiMAX Forum անդամ են, հանդիսանում են այնպիսի հայտնի արտադրողներ, ինչպիսին են Intel Corporation, Samsung, Huawei Technologies, Hitachi և այլ արտադրողները[11]։

Առաջին կապը, հիմնված WiMAX տեխնոլոգիայի վրա, կառուցել է Nortel ընկերությունը Կանադայում 2005 թվականի դեկտեմբերի 7-ին[12]։ Երկու օրից, անլար ցանցի լայնաշերտ հասանելիություն դեպի ինտերնետ սկսեց ապահովել «Ուկրաինական նորագույն տեխնոլոգիաներ» ընկերությունը (դրանով դառնալով առաջինը ԱՊՀ երկրների ցանկում), հիմնվելով Intel® PRO/Wireless 5116 միկրոսխեմաների վրա[13]։

Տեխնոլոգիա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2008 թվականի մարտին Հեռահաղորդակցման միջազգային միության (ՀՄՄ) ռադիոկապի հատվածն առանձնացրեց շարժական անլար 4G ցանցի միջազգային պահանջները, որոնք ստացան International Mobile Telecommunications Advanced (IMT-Advanced) անվանումը, մասնավորապես դնելով պահանջներ բաժանորդների սպասարկման համար տվյալների փոխանցման արագության համար․ 100 Մբիթ/վ արագությունը պետք է ապահովել բարձր շարժունությամբ բաժանորդներին (օրինակ գնացքները և ավտոմեքենաները), իսկ ոչ բարձր շարժունությամբ բաժանորդներին (օրինակ հետիոտները և ֆիքսված բաժանորդները)՝ 1 Գբիթ/վ[14]։

Քանի որ WiMAX և LTE բջջային առաջին տարբերակները ապահովում են 1 Գբիթ/վ արագությունից քիչ արագություն, դրանք չի կարելի համարել IMT-Advanced տեխնոլոգիաներին համապատասխան տեխնոլոգիա, չնայած մատակարարները հաճախ նշում են, որ 4G տեխնոլոգիաներին համապատասխան ծառայություն են տրամադրում։ Իր հերթին, LTE-Advanced բջջային կապի օպերատորին գործարկումից հետո, մարքեթինգային շահերից ելնելով այն սկսեցին անվանել 4G+։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 6-ին հեռահաղորդակցման միջազգային միության ռադիոկապի հատվածը ընդունեց, որ առավել առաջադեմ տեխնոլոգիա է համարվում “4G” ցանցը, չնայած որ այդ տերմինը սահմանված չէ[15]։

4G կապի համակարգը հիմնված է տվյալների փոխանցման արձանագրությունների հիման վրա։ Տվյալների առաքման համար օգտագործվում է IPv4,ապագայում նաև IPv6 արձանագրությունը։

Տեխնիկական տեսանկյունից, չորրորդ սերնդի տարբերությունը երրորդ սերնդի հետ համեմատած կայանում է 4G տեխնոլոգիայի ամբողջովին փաթեթային անցում ապահովող արձանագրությունների վրա հիմնված լինելը, այն ժամանակ, երբ 3G ցանցը միանում է ինչպես փաթեթային, այնպես էլ ալիքային անցումներով։ Ձայնի փոխանցման համար օգտագործվում է 4G կապի կողմից տրամադրված VoLTE տեխնոլոգիան(անգլ.՝ Voice over LTE)[16]։

Չորրորդ սերնդի կապի համա��արգերի ստեղծման ընթացքում արված հիմնական հետազոտությունները միտված էին օրթոգոնալ հաճախականությամբ պաշտպանիչ տեխնոլոգիաների օգտագործմանըOFDM[17]։ Դրանից բացի, տվյալների փոխանցման առավելագույն արագությունը ապահովելու համար օգտագործվում են N ալեցիր և М ալեհավաք ՝ MIMO։ Այս տեխնոլոգիայի ցրող և հավաքող ալեհավաքները տեղադրված են այնպես, որ թույլ հարաբերակցության աստիճան լինի հարևան ալեհավաքների միջև։

IMT-Advanced պահանջներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջադեմ միջազգային բջջային հեռահաղորդակցության համակարգերը (IMT-Advanced), որոնք ՀՄՄ-ի ռադիոկապի որոշակի մասն են, պետք է համապատասխանեն որոշ պահանջների, որպեսզի համարվեն 4G սերնդի կապ[18]․

  • հիմնված փաթեթների անցումների վրա, որոնք օգտագործում են IP արձանագրություններ,
  • տվյալների փոխանցման առավելագույն արագություն մինչ 100 Մբիթ/վ արագություն բարձր շարժունության դեպքում (10կմ/ժ-ից մինչ 120կմ/ժ) և մինչ 1 Գբիթ/վ արագություն ցածր շարժունության դեպքում (մինչ 10 կմ/ժ)[19],
  • օգտագործվում են առանձին շարժուն ցանցային ռեսուրսներ, որպեսզի միաժամանակ մի քանիսը միանան մեկ ցանցի,
  • նրանց ընդլայնելի ալիքների շերտի հաճախականությունը 40Հց է[20][21]
  • առավելագույն սպեկտորային արդյունավետության նվազագույն արժեքը պետք է լինի 15 բիթ/վ/Հց վերբեռնման ալիքի համար և 6,75 բիթ/վ/Հց ներբեռնման ալիքի համար[22],
  • սպեկտորային արդյունավետությունը հատվածում վերբեռնման ալիքի համար 1,1-ից մինչև 3 բիթ/վ/Հց/հատված և ներբեռնման ալիքի համար 0,7-ից մինչև 2,25 բիթ/վ/Հց/հատված[20],
  • սահուն handover տարբեր ցանցերի միջոցով,
  • բջջային ծառայությունների բարձր որակ։

Ապարատային ապահովում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարքավորումների արտադրողները մեր օրերում համարվում են այնպիսի առաջատար ընկերություններ, ինչպիսին են Nokia Siemens Networks, Huawei, Alcatel-Lucent և այլ ընկերություններ[23]։ Ռուսաստանում ցանցային սարքավորումների թողարկումը սկսել է Nokia Siemens Networks ընկերությունը հիմնվելով Միկրան և Ռոսնանո ընկերությունների տվյալների վրա։ Իրենց կողմից թողարկված հիմնական կայանները, կարող են աշխատել տարբեր ստանդարտներում (2G/GSM/GPRS/EDGE, 3G/WCDMA/UMTS/HSPA և 4G/LTE/FDD/TDD/LTE-Advanced), ինչպես նաև տարբեր հաճախականության շրջանակներում 800/900/1900/2100/2500/2700 МГц[24]։

Մոդեմների (MDM9225, MDM9625) համար նախատեսված առաջին ինտեգրալային սխեմաները, որոնք կաջակցեն LTE ցանցին, Qualcomm ընկերությունը ծրագրավորել է 2012 թվականի վերջին[25]։ Այդ տեխնոլոգիայի շնորհիվ օպերատորները կարող են շրջանցել LTE ստանդարտի սահմանափակումները 20 ՄՀց անընդհատ սպեկտորի առկայության պահանջի մասով և իրենց ունեցած LTE ցանցերով բարձրացնել օգտագործողների աշխատանքի արագությունը մինչև 150 Մբիթ/վ։ Հարկ է նշել, որ MDM9225 և MDM9625 չիպերը համատեղելի են նաև հին բջջային ստանդարտների (EV-DO Advanced, TD-SCDMA и GSM) հետ, ինչի արդյունքում, այնտեղ, որտեղ նրանք կտեղադրվեն, կարող են աշխատել 7 տարբեր ռեժիմներով՝ CDMA2000 (1X, DO), GSM/EDGE, UMTS (WCDMA, TD-SCDMA) и LTE (ընդ որում և՛ LTE-FDD, և՛ LTE-TDD)[26]։

Snapdragon 800 չիպի նոր համակարգերը, որոնց նախատեսված են բջջային սարքավորումների համար, ներկայացրել է Qualcomm ընկերությունը CES-2013 ցուցահանդեսում։ Սա առաջին չիպն է (MSM8974), որ ինտեգրված է 4G LTE մոդեմի հետ, որն ապահովում է Cat 4 տվյալների փոխանցում մինչև 150 Մբիթ/վ արագությամբ[27]։ 2014 թվականին Intel ընկերությունը ծրագրավորել է ներկայացնել Intel XMM 7260 մոդեմը LTE Advanced հնարավորությամբ[28]։

Հաճախությունների տիրույթի ցանկ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսաստան

  • LTE B7 ↑(բաժանորդից) 2500-2570 ՄՀց ↓(բաժանորդին) 2620-2690 ՄՀց — 2×30 «Սկարլետ» ընկերություն, 2×10 «Ռոստելեկոմ», «Մոբիլնիե Տելեսիստեմի», «Մեգաֆոն», «Վիմպել-Կոմունիկացիի»։
  • LTE B20 ↑832-862 ՄՀց ↓791-821 ՄՀց — 2×7,5 «Ռոստելեկոմ», «Մոբիլնիե Տելեսիստեմի», «Մեգաֆոն», «Վիմպել-Կոմունիկացիի». (2013—2019 թվականներ)
  • LTE B38(TDD) 2570..2620 ՄՀց — 1×25 «Մեգաֆոն», «Մոբիլնիե Տելեսիստեմի»,«Եկատերինբուրգ-2000»
  • LTE B40(TDD) 2300..2400 ՄՀց — «Ռոստելեկոմ» (2013 թ.), «Օսնովա տելեկոմ», «Վայնախ տելեկոմ»
  • LTE B3 ↑1710-1785 ՄՀց ↓1805-1880 ՄՀց — «Եկատերինբուրգ-2000»
  • 4G միջակայք ↑720-750 ՄՀց

↓761-791 ՄՀց — 2×7,5

  • 4G միջակայք 31 ↑452.5-457.5 ՄՀց ↓462.5-467.5 ՄՀց — ЗАО «Սկայ Լինկ»

Արևմտյան Եվրոպա

  • 4G FDD Band 8 880.1-889.9 ՄՀց, 925.1-934.9 ՄՀց 2х9.8. Orange France
  • 4G FDD Band 3 1710-1785 ՄՀց, 1805-1880 ՄՀց 2х75. Orange France, SFR, Bouygues Telecom, Free Mobile
  • 4G FDD Band 1 2100 ՄՀց - 2х60. Orange France
  • 4G FDD Band 7 2500-2570 ՄՀց, 2620-2690 - 2х75 . Orange France, SFR, Bouygues Telecom, Free Mobile

ԱՄՆ

  • B2 ↑1850-1910 ՄՀց ↓1930-1990 ՄՀց — T-Mobile, MetroPCS (General Wireless)
  • B4 — AT&T, T-Mobile, MetroPCS
  • B13 — Verizon
  • B17 — AT&T
  • B25, B26 — Sprint

Ներդրում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2010 թվականին 4G ցանցի TeliaSonera ընլայնումը շարունակվում է 25 քաղաքներում ու Շվեդիայի հանգստյան գոտիներում և Նորվեգիայի 4 քաղաքներում։ 2010 թվականի վերջին TeliaSonera ընկերությունը ներդրել է 4G Ֆինլանդիայի, Դանիայի և Էստոնիայի հաճախորդների համար, ինչպես նաև 2011 թվականի ապրիլին Լիտվայում[29]։

«Մոբիլնիե Տելեսիստեմի» բջջային կապի օպերատորը կոմերցիոն նպատակներով ներդրեց 4G ցանց, LTE տեխնոլոգիայի հիման վրա, Ուզբեկստանում։ Ցանցը տեղակայված է Տաշքենդի կենտրոնական մասում՝ 2,5-2,7 ԳՀց հաճախականությամբ, որի լիազորությունը ստացել է МТС ըներության ուզբեկական դուստր ընկերությունը 2009 թվականի հոկտեմբերին։ Կառույցի սարքավորումների մատակարարը չինական Huawei Technologies ընկերությունն է[30]։

2011 թվականի փետրվարին հայկական VivaCell-MTS բջջային օպերատորը Երևանում և Հայաստանի մարզերում լիովին անցավ 4G ցանցին[31]։

2011 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Բիշկեկում (Ղրղզստան) սկսեցին միանալ չորրորդ սերնդի ցանցին LTE տեխնոլոգիաներով։

LTE 4G ցանցը Ղրղզստանում սեփական ռեսուրսների վրա տեղակայել է «Saima-Telecom» կապի անկախ օպերատորը։ Ցանցը ծածկում էր ողջ մայրաքաղաք Բիշկեկը և Չուսկյան շրջանի խոշոր քաղաքները։ Այդ քաղաքների բնակիչները կունենան ժամանակակից ստանդարտներին համապատասխան ինտերնետ կապ։ 2011 թվականի հունիսի 17-ին Տիրասպոլ քաղաքում «Ինտերդենտրկոմ» և Alcatel-Lucent Ուկրաինա ընկերությունները պայմանագիր կնքեցին Պրիդնեստրովե քաղաքում LTE տեխնոլոգիայի վրա հիմնված 4G ցանց կառուցելու մասին։

2012 թվականի ապրիլի 20-ին թողարկվեց LTE առաջին կոմերցիոն ցանցը։

2012 թվականի մայիսին Ֆինլանդիայի բոլոր խոշորագույն քաղաքները արդեն ունեին 4G ցանցի ծածկույթ, մի քանի օպերատորներով հիմնված LTE տեխնոլոգիայի վրա[32] [33] В планах — обеспечить 95 % покрытие территории страны за 3 года и 99 % за 5 лет.[34]։

2012 թվականի երկրորդ քառորդի վերջին Azercell ադրբեջանական կապի օպերատորը թողարկեց 4G ցանցը Բաքվի կենտրոնում[35]։

2012 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Ղազախստանում Altel4g ապրանքանիշը թողարկվեց LTE տեխնոլոգիայի վրա հիմնված 4G ցանցը։

Բրազիլիայի կապի նախարարությունը և Huawei ընկերությունը համաձայնագիր ստորագրեցին (2012 թ.), որի շրջանակներում Huawei ընկերությունը մշակում է LTE ցանցը 450 ՄՀց տիրույթում, որը պետք է օգտագործեն հեռավոր և գյուղական բնակավայրերի բջջային ցանցի օգտատերերը[36]։

2013 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Թուրքմենստանի ազգային «Ալտին Ասիր» օպերատորը թողարկեց LTE տեխնոլոգիայի վրա հիմնված 4G ցանցը[37]։

2017 թվականի սկզբին Բելառուսը ուներ ամբողջական ծածկույթ։

Քննադատություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • 4G ցանցի հետ աշխատող սարքավորումների պակաս, էլեկտրական էներգիայի մեծ պահանջ,սարքավորումների մեծ լինելը, որ ոչ միշտ են տեղավորվում կանացի կամ մանկական ափի մեջ։
  • 4G ցանցում դեռ (2013) հաջողվում է փոխանցել միայն որոշակի տվյալներ, բայց ձայնային տվյալների փոխանակման համար ավտոմատ միանում է 3G ռեժիմը (բացառությամբ այն երկրների, որտեղ ներդրվել է VoLTE համակարգը, օրինակ Հարավային Կորեան)։
  • 4G ցանցի ընդլայնման առավել կարևոր խնդիր է համարվում ներդրողների ցածր ակտիվությունը։ Չորրորդ սերնդի ցանցի զարգացումը հետաձգվում է նաև այն պատճառով, որ 3G ցանցը ունի ինտենսիվ և էքստենսիվ զարգացման մեծ ներուժ, իսկ Ռուսաստանը ունի նաև ցածր բնակչության խտություն։

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «Петербург — город легального CDMA». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 30-ին.
  2. ↑ DoCoMo и Hewlett-Packard создают беспроводные сети четвёртого поколения Արխիվացված 2006-01-11 Wayback Machine // Нетоскоп, 21 декабря 2011
  3. ↑ «ITU paves way for next-generation 4G mobile technologies». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 20-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 30-ին.
  4. ↑ «Evolution to the Next Generation Mobile Network» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 30-ին.
  5. ↑ About 3GPP // 3gpp.org
  6. ↑ LTE против WiMAX Արխիվացված 2017-06-09 Wayback Machine // Вокруг света, 16 апреля 2008
  7. ↑ Nokia набирает союзников в борьбе за стандарт связи // Газета.ru, 17 апреля 2008
  8. ↑ Беспроводные миллиарды. Развитые страны выберут сотовую связь вместо WiMAX // РБК Daily, 31 июля 2008.
  9. ↑ «TeliaSonera opens world's first LTE networks». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 30-ին.
  10. ↑ About the WiMAX Forum Արխիվացված 2008-07-28 Wayback Machine WiMAX Forum
  11. ↑ WiMAX Forum Member Companies Արխիվացված 2012-05-09 Wayback Machine WiMAX Forum
  12. ↑ Nortel to build first WiMAX network in Canada with Alberta Special Areas Board Արխիվացված 2006-11-21 Wayback Machine Nortel, 7 декабря 2005
  13. ↑ Государственный международный аэропорт «Борисполь» — главные воздушные ворота Украины — стал беспроводным Արխիվացված 2014-02-02 Wayback Machine // Вечерний Харьков, 9 декабря 2005
  14. ↑ ITU global standard for international mobile telecommunications «IMT-Advanced» Արխիվացված 2012-09-07 Wayback Machine, Circular letter, March 2008.
  15. ↑ «ITU World Radiocommunication Seminar highlights future communication technologies». International Telecommunication Union. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 26-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 30-ին.
  16. ↑ Голос в сетях LTE MForum.ru
  17. ↑ G.S.V. Radha Krishna Rao,G. Radhamani. WiMAX: A Wireless Technology Revolution. — 2007, ISBN 0-8493-7059-0.
  18. ↑ Vilches J. Everything you need to know about 4G Wireless Technology. TechSpot.
  19. ↑ Report M.1645, Framework and overall objectives of the future development of IMT-2000 and systems beyond IMT-2000
  20. 1 2 Report M.2134, Requirements related to technical performance for IMT-Advanced radio interface(s)
  21. ↑ Moray Rumney. IMT-Advanced: 4G Wireless Takes Shape in an Olympic Year Արխիվացված 2016-01-17 Wayback Machine // Agilent Measurement Journal, September 2008
  22. ↑ Report M.2135, Guidelines for evaluation of radio interface technologies for IMT-Advanced
  23. ↑ LTE Portal
  24. ↑ Nokia Siemens Networks начала производство оборудования LTE в России Արխիվացված 2012-05-11 Wayback Machine // ICT-online, 13 декабря 2011
  25. ↑ Chipsets // Qualcomm - Microchip Technology
  26. ↑ Qualcomm готовит чипсеты для модемов LTE Advanced // ИКС-медиа, 7 марта 2012.
  27. ↑ «Спецификация процессора Qualcomm Snapdragon 800». Արխիվացված է օրիգինալից 2015-09-15-ին. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 29-ին.
  28. ↑ «Intel Announces First Commercial Availability of 4G LTE Modem; Introduces Module for 4G Connected Tablets and Ultrabooks™». Արխիվացված է օրիգինալից 2013-11-02-ին. Վերցված է 2017-04-30-ին.
  29. ↑ 4G — TeliaSonera
  30. ↑ МТС запустила 4G в Узбекистане
  31. ↑ 4G Հայաստանում. պատմությունը և հեռանկարները
  32. ↑ «Покрытие оператором Elisa-Saunalahti». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 30-ին.
  33. ↑ Покрытие по городам оператором Sonera(չաշխատող հղում)
  34. ↑ Сетевые новости
  35. ↑ «Самая скоростная технология 4G теперь в Баку!». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 30-ին.
  36. ↑ lte-depot: Huawei to bring LTE 450 for Brazil. 3GPP is to support?
  37. ↑ TMCELL начинает подключение абонетов к сети LTE Արխիվացված 2013-09-21 Wayback Machine // сентября 2013

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «4G» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=4G&oldid=10773326» էջից